Jak zacząć inwestować na giełdzie? Tomasz Trela o złudzeniach inwestorów

Gościem podcastu Zyskowna Strona jest Tomasz Trela – inwestor z wieloletnim doświadczeniem, specjalista od rynku opcji, były zarządzający funduszem inwestycyjnym, twórca Uniwersytetu Inwestycyjnego i autor kanału YouTube. Z prowadzącym Sebastianem Dubinieckim rozmawia o tym, jak zacząć inwestować na giełdzie bez złudzeń: dlaczego krótkoterminowe ruchy kursów są w dużej mierze losowe, skąd biorą się „cudowne” wyniki systemów inwestycyjnych i dlaczego dywersyfikacja nie zawsze chroni tak, jak myślimy. To pierwsza część rozmowy nagranej w 2026 roku.

Artykuł przedstawia opinie gościa podcastu. Nie jest rekomendacją inwestycyjną.

Jak Tomasz Trela trafił na rynek kapitałowy?

Zaczęło się od kryzysu finansowego 2008 roku. Tomasz Trela pracował wtedy w dużej spółce, która – jak wiele polskich firm – poniosła straty na opcjach walutowych. Firmy zabezpieczały się przed ruchami kursów, ale często z dużą dźwignią; gdy złoty gwałtownie osłabł, straty okazały się ogromne, a w wielu spółkach zmieniały się zarządy i rady nadzorcze. W rozmowie gość mówi o spadku dolara – w rzeczywistości problemem było gwałtowne osłabienie złotego wobec euro i dolara, które uderzyło w firmy wystawiające tzw. toksyczne opcje.

Zacząłem się zastanawiać, co to są te opcje, że to tak potężny instrument, który potrafi w ciągu kilku dni skasować radę nadzorczą, zarząd i połowę dyrekcji.

Wcześniej gość zajmował się zupełnie czymś innym: z wykształcenia jest dziennikarzem, pracował w public relations i public affairs, pisał jako freelancer m.in. dla „Przekroju” i „Rzeczpospolitej”. Jak podkreśla, dziennikarstwo uczy zdobywania informacji, krytycznego myślenia i wyciągania wniosków – czyli umiejętności przydatnych także inwestorowi.

Przedsprzedaż do 25.10Dziennik InwestoraRok, w którym przestajesz zgadywać. 160 stron A5, twarda oprawa.99 zł · po premierze 149 zł99 złpo premierze 149 złZobacz →

Pierwsze kroki: 5000 zł stracone w miesiąc

Pierwsza przygoda z rynkiem skończyła się utratą 100% kapitału. Było to ok. 5000 zł (około 2009 roku), które trafiły do brokera CFD i zniknęły mniej więcej w miesiąc. CFD (kontrakty na różnice kursowe) to instrumenty pochodne z dźwignią, na których – według danych KNF – większość klientów detalicznych traci.

Gość uważa, że szybka strata na starcie bywa mniej groźna niż szybki zysk:

• Strata na początku: zwykle dotyczy małej kwoty, uczy pokory i zmusza do nauki.
• Duży zysk na początku: daje złudzenie genialności. W ostatnich latach wystarczyło kupić cokolwiek związanego z AI, by mieć 100% zysku w rok – nawet przy bardzo słabej strategii.

Dwa największe złudzenia początkujących inwestorów

Złudzenie pierwsze: da się przewidzieć rynek w perspektywie tygodnia czy miesiąca. Zdaniem gościa krótkoterminowe ruchy kursów są w dużej mierze losowe. Odwołuje się do koncepcji błądzenia losowego (ang. random walk), spopularyzowanej przez książkę Burtona Malkiela „A Random Walk Down Wall Street” – zgodnie z nią kolejne zmiany cen są trudne do przewidzenia. Spółki inwestują w perspektywie lat, a inwestorzy oczekują zwrotu po kwartale – to rozjazd, który rodzi rozczarowania.

Złudzenie drugie: istnieje jeden magiczny system. Około 15 lat temu trwała moda na tzw. black boxy – kupowane w internecie systemy, które „wypluwały” np. listę 10 najlepszych spółek na miesiąc. Gość sam je kupował i próbował projektować własne.

Nie ma jednego magicznego systemu. To tak, jakby ktoś zapytał o jeden uniwersalny przepis na dobry biznes.

Skąd biorą się „rewelacyjne” wyniki w marketingu?

Tomasz Trela opisuje mechanizm, który jest klasycznym przykładem tzw. błąd przeżywalności (ang. survivorship bias):

1. Zakłada się kilka–kilkanaście małych portfeli i inwestuje w bardzo ryzykowne aktywa.
2. Po roku część portfeli bankrutuje – znikają.
3. Proces powtarza się przez kolejne lata.
4. Po kilku latach zostaje jeden–dwa portfele z imponującym wynikiem i to one trafiają do materiałów sprzedażowych.

Wyniki są prawdziwe, ale nie mówią nic o skuteczności metody.

Czy da się wygrać z rynkiem? Teorie spiskowe kontra wiedza

Część inwestorów wierzy, że rynkiem steruje wąska grupa instytucji i „szary Kowalski” nie ma szans. Gość nazywa to bzdurą: rynek jest dziś rozproszony, a inwestorzy indywidualni są mocno zaangażowani. Przewaga profesjonalistów to przede wszystkim wiedza – np. o zależności między stopami procentowymi a wyceną akcji (gdy stopy są niskie, działa zasada TINA – „there is no alternative”, czyli brak alternatywy dla akcji).

Jak więc zacząć? Rady gościa:

• Od razu prawdziwe pieniądze: konto demo nie uczy emocji. Wystarczy np. 1000 zł – dzięki akcjom ułamkowym można kupić fragment spółki.
• Równolegle solidne podstawy: program CFA (Chartered Financial Analyst – międzynarodowa certyfikacja analityków finansowych) jako źródło wiedzy, niekoniecznie z egzaminem. Prowadzący dodaje materiały do egzaminu na doradcę inwestycyjnego lub maklera.
• Przygotowanie na rozczarowanie: sama teoria nie przekłada się na wyniki. Dopiero na niej buduje się praktyczną wiedzę, np. o związku przepływów pieniężnych z operacji z kursem akcji.

W internecie jest 100% wiedzy. Tylko co innego znaleźć fragmenty odpowiedzi, a co innego poukładać je w logiczną całość.

Zdaniem gościa płatne kursy nie dają „tajnej wiedzy”, lecz strukturę i priorytety – mogą skrócić naukę z kilku lat do kilku miesięcy, ale nie zastąpią czasu spędzonego na rynku. Rozmówcy przywołują też dane KNF: w 2025 roku 72,2% aktywnych klientów rynku Forex/CFD poniosło stratę, a łączne straty tracących klientów wyniosły ok. 2,68 mld zł (przy ok. 0,74 mld zł zysków pozostałych).

Horyzont inwestycyjny: kwartał czy 300 lat?

Tomasz Trela nie wypłaca pieniędzy z giełdy – jak mówi, od kilkunastu lat nie wypłacił ani złotówki. 100% bieżących dochodów czerpie z działalności pozagiełdowej (edukacja, konsulting), a nadwyżki dopłaca do portfela, by wzmacniać efekt procentu składanego. Majątek buduje w ramach fundacji rodzinnej, z horyzontem – jak sam mówi – 300 lat. Według gościa jej zasady przewidują, że każde pokolenie może skonsumować tylko część majątku, a resztę musi reinwestować.

Długi horyzont nie oznacza trzymania tych samych akcji przez dekady. Celem jest bycie stale zainwestowanym w najlepsze spółki, jakie da się znaleźć – a ta lista się zmienia. Zgodnie z zasadą „time in the market beats timing the market” liczy się obecność na rynku, a nie trafianie w momenty.

Z różnic horyzontów – od traderów patrzących na 5 minut po fundusze majątkowe o nieskończonym horyzoncie – wynika w dużej mierze losowość krótkoterminowych ruchów cen.

Korekta to nie panika: lekcja z butelki wina

Korekta to spadek ceny aktywa, które wcześniej wzrosło zbyt mocno i zbyt szybko w stosunku do wyników. Zdaniem gościa wielu inwestorów traktuje każdą korektę jak katastrofę. Jako przykład podaje Dino Polska – w momencie nagrania kurs spółki był o ok. 40–50% niżej od szczytów, a według Tomasza Treli to głównie mniej doświadczeni inwestorzy indywidualni sprzedają akcje w dołku.

Gdy ulubione wino tanieje o 30%, nie sprzedajesz butelek kupionych wcześniej – idziesz dokupić skrzynkę. Pod warunkiem, że wiesz, że to dobry produkt.

Różnica polega na tym, że spółki się zmieniają. Dlatego trzeba je rozumieć jak najgłębiej – tylko wtedy przy 40-procentowym spadku da się ocenić, czy to przejściowy gorszy kwartał, czy trwałe pogorszenie biznesu.

Czy dywersyfikacja sektorowa chroni portfel?

Portfel gościa to 10–11 spółek, obecnie z jednego sektora. Jak podkreśla, to nie założenie, lecz efekt: szuka najlepszych spółek na świecie, a dziś akurat pochodzą one z jednej branży.

Zdaniem Tomasza Treli rynki są dziś silnie skorelowane, więc w bessie spadają niemal wszystkie spółki, a dywersyfikacja sektorowa ogranicza zmienność tylko nieznacznie. Kluczowe pytanie brzmi: jaki jest Twój cel? Fundusz emerytalny musi ograniczać wahania, ale inwestor działający własnym kapitałem i z bardzo długim horyzontem może zaakceptować nawet 40-procentowe obsunięcie portfela.

Dlaczego odszedł z funduszu?

Gość założył i prowadził fundusz w Luksemburgu, ale zrezygnował z zarządzania cudzymi pieniędzmi. Powód: presja klientów przy każdej korekcie sprawiała, że zaczął podejmować decyzje pod ich samopoczucie, a nie pod wynik. Jak mówi, na własnym kapitale osiąga lepsze wyniki niż w funduszu.

Inwestowanie – zdaniem gościa – nie powinno zajmować dużo czasu; jeśli zajmuje, to często objaw overtradingu. Porównanie inwestowania do obserwowania schnącej farby czy rosnącej trawy przypisuje Warrenowi Buffettowi – w rzeczywistości to słowa ekonomisty Paula Samuelsona.

Na zarzut, że ok. 90% inwestorów przegrywa z benchmarkiem, gość odpowiada, że to dobra wiadomość: w każdej dziedzinie wyróżnia się mniejszość, a pozostali stoją po drugiej stronie Twoich transakcji.

Podsumowanie

• Krótkoterminowe ruchy kursów są w dużej mierze losowe – zdaniem gościa nie da się na nich konsekwentnie zarabiać.
• Nie istnieje jeden magiczny system; imponujące wyniki w marketingu często wynikają z błędu przeżywalności.
• Najlepiej zacząć od małej kwoty prawdziwych pieniędzy i równolegle budować solidne podstawy finansowe (np. materiały CFA).
• Długi horyzont nie oznacza trzymania tych samych akcji – chodzi o stałe posiadanie najlepszych spółek.
• Dywersyfikacja ma sens tylko wtedy, gdy wynika z Twojego celu inwestycyjnego.

Najczęściej zadawane pytania

Czytaj też

• Samodzielne inwestowanie na giełdzie w 2026 roku: jak budować portfel
• Wielkie kłamstwo „pasywnego” inwestowania i pułapka ETF-ów
• Jak nie stracić wszystkiego? Lekcje od zarządzającego funduszem
• Time in the market: dlaczego łapanie dołków się nie opłaca? (część 2 rozmowy)
• Klimat inwestycyjny w Polsce 2026: czy to dobry moment na start?

Zobacz całą rozmowę na kanale YouTube @ZYSKOWNASTRONA:

Nagrano w studiu podcastowym Everstream w Warszawie.